Voeding, alcohol en roken
Nog voordat je weet dat je zwanger bent zou je eigenlijk al rekening moeten houden met je ongeboren kind.
Het is immers in de eerste weken van de zwangerschap, als je nog niet onder controle bent, dat de belangrijkste organen worden aangelegd.
En dit is ook de periode dat je kindje het snelste schade kan ondervinden van allerlei stoffen.
- Voeding
- Alcohol, roken en drugs
- Medicijngebruik
Gezond eten
Zwangerschap
Een goede voeding is tijdens - maar ook voorafgaand aan - de zwangerschap extra belangrijk. In de hele zwangerschap is de baby afhankelijk van de voeding die de moeder gebruikt. De kwaliteit van de voeding moet hoog zijn, omdat van de meeste vitamines en mineralen wat extra nodig is. Dat betekent niet dat tijdens de zwangerschap 'voor twee' gegeten moet worden. De basisvoeding die wordt geadviseerd voor volwassenen bevat ook voor zwangere vrouwen voldoende voedingsstoffen. Naast goede voeding geldt een extra aanbeveling voor het slikken van foliumzuur tijdens en voorafgaand aan de zwangerschap. Dit geldt op basis van dit advies ook voor vitamine D.
Er wordt vaak gedacht dat het in de zwangerschap nodig is wat extra of zelfs dubbele hoeveelheden te eten en te drinken. Dat is helemaal niet nodig. De zwangerschap vraagt inderdaad wat extra energie, maar de meeste vrouwen bewegen minder tijdens de zwangerschap waardoor ze ook minder energie verbruiken. Daarom is het niet nodig om veel extra te eten. Met de aanbevolen basisvoeding krijgen moeder en kind in elk geval voldoende goede voedingsstoffen.
Pas op met alcohol en roken. Die kunnen nadelige effecten hebben op zowel de vruchtbaarheid als op het ongeboren kind. Ook kun je bepaalde voedingsmiddelen zoals lever, gerookte vis en rauwe producten, beter maar laten staan als je zwanger bent, of wilt worden.
Voedingscentrum
Eten en drinken
De onderstaande basisvoeding is gemiddeld per dag nodig tijdens de zwangerschap:
- Brood: 6 sneetjes (205 gram)
- Aardappelen, rijst, pasta of peulvruchten: 4 stuks of 4 opscheplepels (200 gram)
- Groente: 4 opscheplepels (200 gram)
- Fruit: 2 stuks (200 gram)
- Zuivel: 400 ml melkproducten en 20 gram (1 plak) kaas
- Vlees(waren), vis, ei en vleesvervangers: 100-120 gram (gaar gewicht)
- Halvarine, margarine, bak- en braadproducten: 40 gram
- Dranken: 1,5 liter
Onderstaande tabel geeft een overzicht van deze en andere dingen waar risico's aan kleven bij zwangerschap, met een toelichting.
| Oppassen met | Waarom? |
| Alcohol drinken | Kans op nadelige gevolgen voor het kind. |
| Roken | Roken is schadelijk voor de baby. |
| Lijnen en veel afvallen | Lijnen geeft kans op tekorten aan voedingsstoffen. |
| Lever en leverproducten. | Eet geen lever en beleg niet meer dan één boterham per dag met producten die gemaakt zijn van lever, zoals paté, leverworst of Hausmacher. Lever bevat zeer veel vitamine A dat schadelijk kan zijn voor de baby. |
| Rauw vlees | Kans op besmetting met listeria en toxoplasma (met als gevolg toxoplasmose). |
| Kattenbak verschonen | Kans op besmetting met toxoplasma (met als gevolg toxoplasmose). |
| Eten van zachte kaassoorten van ongepasteuriseerde rauwe melk en rauwe melk | Kans op besmetting met de listeriabacterie die schadelijk kan zijn voor het kind. |
| (Gerechten met) eieren die niet goed gaar/niet hard gekookt zijn | Kans op salmonellabesmetting. |
| Voorverpakte vis, zoals gerookte zalm | Kans op listeriabesmetting |
| Meer dan twee porties vette vis per week eten | Vis is heel gezond, zeker ook voor zwangeren! |
Maar met het oog op dioxines is meer dan twee porties vette vis per week (300 gram) onverstandig.
Roofvissen eten zoals zwaardvis, snoekbaars, haai, koningsmakreel en verse tonijn.
Tonijn uit blik bevat veel minder kwik en dioxines dan verse tonijn.
Tot maximaal 2 porties tonijn uit blik per week is daarom geen probleem.
Roofvissen kunnen relatief veel kwik en dioxines bevatten, waar ongeboren baby's gevoelig voor zijn.
| Oppassen met | Waarom? |
| Lang bewaren van verse producten zoals vleeswaren en rauwkostsalades | Idem: listeriabesmetting |
| Geneeskrachtige kruiden en kruidenpreparaten gebruiken. | Sommige kruiden zijn schadelijk voor het ongeboren kind. |
| Meer dan vier koppen koffie drinken per dag | Te veel cafeïne is niet goed voor het kind. |
| Veel drop eten | De stof glycyrrhizine in drop kan de bloeddruk verhogen. |
| Pimba (kalebaskalk) gebruiken | In kalebaskalk kan veel lood zitten. |
Voeding
Gezonde voeding is belangrijk voor ieder mens, maar als je zwanger bent heb je verantwoordelijkheid voor twee.
Dit betekent zeker niet dat je moet eten voor twee, maar je moet wel erg opletten dat je gezond eet.
Iedere dag verse groenten en fruit, voldoende melkproducten voor de botopbouw en volkoren brood kan je helpen een moeilijke stoelgang te voorkomen.
Je hebt behoefte aan meer ijzer inname als je zwanger bent.
Gezond en gevarieerd eten is dus het motto.
Alcohol, roken en drugs
Iedereen weet dat bovengenoemde stoffen schadelijk zijn voor je kind.
Alcohol
Belemmert de ontwikkeling van de hersenen.
Dit wil niet zeggen dat je baby direct schade ondervindt als je vroeg in de zwangerschap een keer een feestje hebt gehad, maar regelmatig en veelvuldig alcoholgebruik is bewezen schadelijk te zijn voor de ontwikkeling van onder andere de hersenen.
Roken
Is bijzonder slecht voor de ontwikkeling van de baby.
We weten uit onderzoek dat roken het geboorte gewicht van de baby verlaagt.
Nu hoor ik wel eens dat a.s. moeders zeggen dat het alleen maar fijn is als de baby niet zo zwaar is, maar roken is echt heel schadelijk voor je baby en zorgt er niet alleen voor dat je baby (veel te) klein blijft, maar ook dat de placenta slechter doorbloed wordt wat weer kan leiden tot een loslating van de placenta en daarmee het verhoogde risico op sterfte van de baby voor een deel kan verklaren.
Er zijn speciale hulpprogramma's om zwangere vrouwen te begeleiden in het stoppen met roken. Vraag hierom bij je verloskundige of huisarts.
Drugs
Drugs en zwangerschap gaan absoluut niet samen.
Een kind van een aan harddrugs verslaafde moeder heeft na de geboorte ernstige afkick verschijnselen.
Bovendien leiden verslaafden vaak een zeer onregelmatig en ongezond leven, hebben meer kans op allerlei infecties(HIV) en komen zeer onregelmatig op controle.
Bovendien zijn er allerlei afwijkingen beschreven die waarschijnlijk verband houden met het harddrug gebruik, zoals te kleine hersenen en ernstige groeiachterstand.
Een baby van een harddrugverslaafde moeder moet in het ziekenhuis geboren worden, zodat het kind direct de opvang en pijnstilling kan krijgen die het nodig heeft.
Voordat dit kind is clean is gaat een hele moeilijke en lange periode vooraf.
Medicijngebruik
In de zwangerschap dient zoveel mogelijk te worden vermeden.
Helaas is dit niet altijd mogelijk.
Kun je niet zonder het gebruik van bepaalde medicijnen, overleg dan met je huisarts voordat je zwanger wordt wat de effecten kunnen zijn van dit medicijn op de zwangerschap.
Er zijn zeer veel medicijnen die ernstige schade kunnen toebrengen, maar gelukkig zijn er voor de meeste medicijnen alternatieven die in de zwangerschap wel gebruikt kunnen worden.
Soms is het nodig dat je dosering van medicijnen wordt aangepast als je zwanger raakt, dit is bijvoorbeeld zo bij bepaalde medicijnen voor de schildklier.
Alle andere medicijnen moeten zoveel mogelijk beperkt worden.